Dom kultury i biblioteka w zasięgu ręki: czego brakuje polskiej infrastrukturze kultury

Sun, 12 Jul 2026 09:00:00 +0200

Uczestnictwo w kulturze zaczyna się od czegoś prozaicznego: od budynku. Od biblioteki, która jest czynna i ogrzana, od sali w domu kultury, w której można zrobić próbę albo warsztat, od miejsca, do którego da się dojść. Tam, gdzie tej infrastruktury brakuje, kultura staje się przywilejem większych miast. Razem odpowiada na to wprost w programie 2025: zapowiada zapewnienie jednostkom kultury odpowiedniej bazy lokalowej i ułatwienie współpracy między instytucjami, ze szczególnym uwzględnieniem małych miejscowości.

Nierówność zaczyna się od mapy

Sieć bibliotek i domów kultury jest w Polsce rozłożona nierówno, a w mniejszych gminach od lat kurczy się i niedoinwestowuje. Dane o liczbie i kondycji bibliotek publicznych, domów i ośrodków kultury oraz o uczestnictwie w kulturze zbiera cyklicznie Główny Urząd Statystyczny (GUS — Kultura). Wynika z nich obraz znany każdemu, kto mieszka poza metropolią: im mniejsza miejscowość, tym trudniej o żywą instytucję kultury w rozsądnej odległości.

Program Razem wiąże to z szerszą diagnozą. W rozdziale o wolności, równości i solidarności partia zapowiada zwiększenie finansowania jednostek kultury w małych miejscowościach i jednostkach samorządowych oraz zapewnienie im bazy lokalowej (deklaracja programowa 2025, rozdz. „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 5). Chodzi o to, by dom kultury czy biblioteka były realnie działającym miejscem, z programem, zbiorami i ludźmi.

Baza lokalowa jako warunek konieczny

Baza lokalowa jest warunkiem, nie celem. Sama sala nie stworzy programu, ale bez niej nie ma gdzie prowadzić zajęć, przechowywać zbiorów ani zapraszać ludzi. Dlatego Razem łączy inwestycję w budynki z ułatwieniem współpracy między instytucjami: mniejsze placówki, dzieląc się zasobami i doświadczeniem, mogą robić więcej, niż każda z osobna. To odróżnia ten postulat od kwestii pieniędzy na działalność, którą rozkładamy w tekście o funduszu spójności kultury lokalnej, oraz od diagnozy samego dostępu, którą podejmujemy w tekście o równym dostępie do kultury.

Co proponuje Razem

Zapewnimy równy dostęp do kultury dla wszystkich. Zwiększymy finansowanie jednostek kultury w małych miejscowościach i jednostkach samorządowych. Zapewnimy im odpowiednią bazę lokalową. Ułatwimy współpracę między instytucjami kultury oraz stworzymy fundusz spójności kultury lokalnej.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 5, partiarazem.pl

Baza lokalowa dla instytucji kultury, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.
Łatwiejsza współpraca między placówkami, które dzielą się zasobami, sprzętem i doświadczeniem.
Większe finansowanie jednostek kultury poza dużymi ośrodkami, spięte z funduszem spójności kultury lokalnej.

Dobra infrastruktura kultury łączy się też z transportem, który do niej dowozi. O regularnych połączeniach do każdej gminy pisze serwis Razem dla transportu.

Biblioteki-Publiczne | Razem dla Kultury

Dom kultury i biblioteka w zasięgu ręki: czego brakuje polskiej infrastrukturze kultury

Nierówność zaczyna się od mapy

Baza lokalowa jako warunek konieczny

Co proponuje Razem

Źródła i dalsza lektura