https://razemdlakultury.pl/tagi/male-miejscowosci/Co Razem proponuje w kulturze: media publiczne poza kontrolą partii i pod społeczną radą, stabilne finansowanie instytucji kultury, status i ubezpieczenie twórców, ochrona dziedzictwa oraz uznanie języka śląskiego. Dane, źródła, konkrety.pl-PLTue, 21 Jul 2026 16:44:56 +0200https://razemdlakultury.pl/artykuly/fundusz-spojnosci-kultury-lokalnej/Fri, 10 Jul 2026 09:00:00 +0200https://razemdlakultury.pl/artykuly/fundusz-spojnosci-kultury-lokalnej/Największe pieniądze na kulturę krążą wokół dużych miast, a mniejsze gminy zostają z niedofinansowanymi instytucjami. Razem zapowiada w programie 2025 stworzenie funduszu spójności kultury lokalnej i zwiększenie finansowania jednostek kultury w małych miejscowościach — narzędzie, które ma wyrównywać, a nie utrwalać przepaść.<p>Razem chce stworzyć fundusz spójności kultury lokalnej — mechanizm, który kierowałby publiczne pieniądze do instytucji kultury w małych miejscowościach i słabszych samorządach, których własny budżet nie udźwignie żywej oferty. Zapowiedź znalazła się w deklaracji programowej z 2025 roku, w rozdziale o wolności, równości i solidarności, obok obietnicy zwiększenia finansowania takich jednostek i zapewnienia im bazy lokalowej.</p> <h2 id="problem-pieniądze-na-kulturę-grawitują-do-centrum">Problem: pieniądze na kulturę grawitują do centrum</h2> <p>Finansowanie kultury w Polsce jest silnie zależne od zamożności samorządu. Gmina z dużymi dochodami własnymi utrzyma dom kultury, bibliotekę z bogatym programem i festiwal, a sąsiednia, uboższa, ledwie domknie pensje. Dane o wydatkach jednostek samorządu na kulturę i o kondycji sieci instytucji zbiera Główny Urząd Statystyczny (<a href="https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-sport/kultura/" rel="noopener" target="_blank">GUS — Kultura</a>). Skutkiem tej zależności jest kulturalna mapa Polski, na której najwięcej dzieje się tam, gdzie i tak jest bogato.</p> <h2 id="rozwiązanie-fundusz-który-wyrównuje">Rozwiązanie: fundusz, który wyrównuje</h2> <p>„Spójność” w nazwie funduszu odsyła do tej samej logiki, co unijna polityka spójności: przesuwać środki do regionów słabszych, żeby zmniejszać dystans. W kulturze oznacza to strumień pieniędzy adresowany nie do tych, którzy mają już najwięcej, lecz do gmin i instytucji, które bez zewnętrznego wsparcia nie utrzymają żywej oferty. Razem wiąże ten fundusz z dwoma innymi zapowiedziami z programu 2025: podniesieniem finansowania jednostek kultury poza dużymi ośrodkami i zapewnieniem im odpowiedniej bazy lokalowej.</p> <blockquote class="content-quote"> Zapewnimy równy dostęp do kultury dla wszystkich. Zwiększymy finansowanie jednostek kultury w małych miejscowościach i jednostkach samorządowych. Zapewnimy im odpowiednią bazę lokalową. Ułatwimy współpracę między instytucjami kultury oraz stworzymy fundusz spójności kultury lokalnej.<cite>— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 5, <a href="https://partiarazem.pl/deklaracja-programowa/10-polska-wolnosci-rownosci-i-solidarnosci" rel="nofollow">partiarazem.pl</a></cite></blockquote> <h2 id="granice-tego-co-domknie-sam-fundusz">Granice tego, co domknie sam fundusz</h2> <p>Sam mechanizm finansowy działa dopiero wtedy, gdy odpowiada na realną barierę. Pieniądze z funduszu mają domykać dwie sprawy naraz: utrzymać instytucje tam, gdzie samorząd nie udźwignie ich sam, i dać im warunki, by ludzie faktycznie z kultury korzystali. Diagnozę samego dostępu — kto i dlaczego zostaje z boku — rozkładamy w tekście o <a href="https://razemdlakultury.pl/artykuly/rowny-dostep-do-kultury/">równym dostępie do kultury</a>. Kwestię budynków, w których ta kultura ma się dziać, podejmujemy w tekście o <a href="https://razemdlakultury.pl/artykuly/domy-kultury-biblioteki-infrastruktura/">domach kultury i bibliotekach</a>.</p> <h2 id="co-proponuje-razem">Co proponuje Razem</h2> <ul> <li><strong>Fundusz spójności kultury lokalnej</strong> przesuwający środki do słabszych gmin i instytucji (program 2025).</li> <li><strong>Większe finansowanie jednostek kultury</strong> w małych miejscowościach i jednostkach samorządowych.</li> <li><strong>Odpowiednia baza lokalowa</strong> dla instytucji poza dużymi ośrodkami oraz łatwiejsza współpraca między nimi.</li> </ul> <h2 id="źródła-i-dalsza-lektura">Źródła i dalsza lektura</h2> <ul> <li><a href="https://partiarazem.pl/deklaracja-programowa/10-polska-wolnosci-rownosci-i-solidarnosci" rel="noopener" target="_blank">Partia Razem — deklaracja programowa 2025, „Polska wolności, równości i solidarności” (pkt 5)</a></li> <li><a href="https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/kultura-turystyka-sport/kultura/" rel="noopener" target="_blank">GUS — Kultura (wydatki JST na kulturę, sieć instytucji)</a></li> </ul>