Program Partii Razem dla kultury i wolnych mediów w pigułce
Instytucje kultury w Polsce zbyt często zmieniają dyrektorów razem z układem sił w ministerstwie albo urzędzie marszałkowskim, a ludzie, którzy realnie tworzą spektakle i wystawy, pracują bez etatu. Razem chce wyjąć obsadę tych instytucji z rąk polityków: dyrektorów wyłanialiby w jawnych konkursach przed komisją złożoną z ludzi kultury, a zespoły dostałyby umowy o pracę. Muzeum, teatr, filharmonia i biblioteka to dobro wspólne, a nie łup rządzących ani zwykły biznes. Opisujemy tu, kto obsadza dyrektorów, na jakich umowach pracują ich zespoły, gdzie te instytucje w ogóle mają siedzibę i czy sztuka może być wolna od politycznego nacisku.
Bo obsada dyrektorów muzeów i teatrów zbyt często zapada jako decyzja polityczna albo z układów koleżeńskich, bez publicznej debaty o tym, jak instytucja ma działać. Najgłośniejszym przykładem był konkurs na dyrektora Narodowego Starego Teatru w Krakowie. Diagnozę i zasadę rozkładamy w tekście o odpartyjnieniu instytucji kultury.
Jawna komisja z ludzi sektora, ogłoszone z góry kryteria, wiążąca decyzja, konsultacje z pracownikami i kadencyjność stanowiska. Mechanikę naboru krok po kroku opisujemy w tekście o jawnym konkursie na dyrektora.
Bo spektakl czy wystawę tworzą też krawcowe, oświetleniowcy i inspicjentki, często bez umowy o pracę i bez zabezpieczenia socjalnego. Razem chce obowiązkowych etatów w instytucjach kultury, co rozwijamy w tekście o umowach o pracę w kulturze.
Dostęp do kultury zaczyna się od budynku. Razem zapowiada w programie 2025 zapewnienie instytucjom bazy lokalowej i łatwiejszą współpracę, zwłaszcza poza dużymi miastami, o czym piszemy w tekście o domach kultury i bibliotekach.
Razem broni wolności ekspresji artystycznej i sprzeciwia się cenzurze, powołując się na art. 73 Konstytucji. Argumentację rozkładamy w tekście o wolności artystycznej i cenzurze.
Chcemy odpartyjnienia instytucji, uniezależnienia osób zarządzających od kaprysów władzy (…). Kultura jest dobrem wspólnym, a myśląc o niej powinniśmy wyjść poza logikę wolnego rynku, jak i logikę partyjnych interesów.— Partia Razem, stanowisko ws. Teatru Starego i upartyjnienia kultury (Rada Krajowa, 24 maja 2017), partiarazem.pl
Gdy władza odbiera dotacje niewygodnym wystawom, odwołuje dyrektorów za repertuar i grozi teatrom za spektakle, sztuka traci niezależność. Razem traktuje kulturę jak dobro wspólne i sprzeciwia się cenzurze oraz naciskom politycznym na twórców, powołując się na wolność gwarantowaną w Konstytucji.
Dostęp do kultury zaczyna się od budynku: czynnej biblioteki, ogrzewanej sali w domu kultury, miejsca na próby. Razem zapowiada w programie 2025 zapewnienie instytucjom kultury odpowiedniej bazy lokalowej i łatwiejszą współpracę, zwłaszcza poza dużymi miastami.
Odpartyjnienie kultury to nie hasło, tylko konkretna procedura. Razem chce, by dyrektorów instytucji wyłaniały jawne komisje z ludzi kultury, według wcześniej ogłoszonych kryteriów, z wiążącą opinią środowiska, konsultacją z pracownikami i kadencyjnością stanowisk.
Spektakl, wystawę czy premierę tworzą nie tylko nazwiska z afisza, ale też krawcowe, oświetleniowcy i inspicjentki, często bez umowy o pracę. Razem chce obowiązkowych umów o pracę w publicznych instytucjach kultury, dla całego zespołu, nie tylko dla gwiazd.
O obsadzie dyrektorów muzeów, teatrów i filharmonii zbyt często decyduje polityczny telefon, a nie kompetencje. Razem chce, by instytucje kultury traktować jak dobro wspólne, nie łup rządzących: o ich szefach rozstrzygać mają jawne konkursy przed niezależną komisją ludzi kultury.
