Program Partii Razem dla kultury i wolnych mediów w pigułce
Polska mówi w domu kilkoma językami więcej, niż przyznaje jej prawo. Śląskim posługuje się pół miliona ludzi, kaszubski ma status języka regionalnego, choć sami Kaszubi nie są mniejszością etniczną, wilamowski dogorywa w jednym miasteczku, a polski język migowy państwo wciąż traktuje jak środek pomocniczy, odmawiając mu rangi języka wspólnoty. Do tego dochodzą zabytki, na które pieniądze płyną według adresu, a nie według wartości. Te pięć postulatów Razem łączy jedna zasada: dziedzictwo językowe i materialne jest dobrem wspólnym, które państwo ma obowiązek chronić, nim stanie się materiałem dla muzeów.
Śląskim mówi w domu więcej ludzi niż kaszubskim, a mimo to nie ma on statusu, który kaszubski dostał już w 2005 roku. Razem postuluje nadanie śląskiemu statusu języka regionalnego i uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną, rozdzielając te dwie warstwy w tekście o statusie języka śląskiego.
Kaszubski ma już status języka regionalnego, ale Kaszubi nie są uznani za mniejszość etniczną; wilamowski, jeden z najrzadszych języków Europy, nie ma żadnego statusu. Program 2025 chce zmienić oba te stany, co rozkładamy w tekście o kaszubskim i wilamowskim.
Dziś systemowo wspierany jest głównie kaszubski, bo ma status; śląski wciąż czeka. Razem chce, by państwowa szkoła wspierała nauczanie w językach regionalnych i chroniła lokalne dziedzictwo, o czym piszemy w tekście o nauczaniu w językach regionalnych.
Bo PJM to naturalny, pełnoprawny język społeczności Głuchych, z własną gramatyką i składnią. Razem chce uznać go za język mniejszości i zapewnić realną dostępność usług publicznych dla osób z niepełnosprawnościami, co opisujemy w tekście o polskim języku migowym.
Bo płyną według lokalizacji, w oderwaniu od wartości i stanu zabytku, a Kraków ma osobny fundusz na dziesiątki milionów rocznie. Razem chce to odwrócić, co rozliczamy na liczbach w tekście o sprawiedliwym podziale pieniędzy na zabytki.
Uznamy Ślązaków i Kaszubów za mniejszości etniczne. Nadamy językowi wilamowskiemu status języka regionalnego.— Deklaracja programowa Partii Razem (2025), rozdz. „Polska wolności, równości i solidarności”, pkt 6, partiarazem.pl
W projekcie budżetu na 2017 rok dolnośląski konserwator dostał 113 zł na jeden zabytek, a podkarpacki 2082 zł — osiemnaście razy więcej. Kraków przez osobny fundusz brał 30 mln zł rocznie. Razem chce dzielić pieniądze na dziedzictwo według wartości i stanu zabytków, nie według adresu.
Polski język migowy to naturalny język społeczności Głuchych, nie zestaw gestów pomocniczych. Razem chce uznać go za język mniejszości i zapewnić osobom Głuchym realny dostęp do usług publicznych i administracji.
Państwowa szkoła powinna wspierać nauczanie w językach regionalnych i chronić lokalne dziedzictwo — zapowiada program Razem z 2025 roku. Dziś taką ścieżką idzie głównie kaszubski; śląski wciąż czeka na status, który otworzyłby mu drzwi klasy.
Kaszubski od 2005 roku ma status języka regionalnego, ale Kaszubi jako wspólnota nie mają statusu mniejszości etnicznej. Wilamowskim mówi już garstka ludzi. Razem chce uznać Kaszubów za mniejszość etniczną i nadać wilamowskiemu status języka regionalnego.
Śląskim mówi w domu ponad pół miliona ludzi, a narodowość śląską zadeklarowało w spisie 2021 blisko 586 tysięcy osób. Razem od 2015 roku postuluje nadanie śląskiemu statusu języka regionalnego, a od 2023 uznanie Ślązaków za mniejszość etniczną — dwie różne warstwy tej samej sprawy.
